تبلیغات
پزشكی - مفاهیم: همودیالیز چیست؟
یکشنبه 27 دی 1388  03:28 ق.ظ
توسط: دكتر

همودیالیز شایع‌ترین روش برای درمان نارسایی پیشرفته و دائمی كلیه است      

كلیه‌های سالم با خارج كردن مایع، مواد معدنی و مواد زائد اضافی خون شما را پاك نگه می‌دارند. آنها در عین حال هورمون‌هایی را می‌‌سازند كه استخوان‌های

 شما را مستحكم نگه می‌دارد و به تولید خون در بدن كمك می‌كند. هنگامی كه كلیه‌ها دچار نارسایی می‌شوند،‌ مواد زائد زیانبار در بدن شما تجمع پیدا می‌كنند، فشار خون شما ممكن است بالا رود، مایعات در بدن شما تجمع پیدا می‌كند و ممكن است سلول‌های قرمز خون به اندازه كافی در بدن شما تولید نشود.

 همودیالیز برای اولین بار در دهه 1960 میلادی به صورت یك درمان عملی برای نارسایی كلیه درآمد، تا به امروز درمان با این شیوه كارآمدتر شده و عوارض جانبی آن به حداقل رسیده است.

 در سال‌های اخیر ماشین‌های دیالیز كوچكتر و قابل‌حمل‌تر و ساده‌تر شده اند و در نتیجه جذابیت بیشتری برای بیماران پیدا كرده‌اند. اما حتی با داشتن بهترین شیوه‌ها و تجهیزات، همودیالیز هنوز یك درمان پیچیده است كه استفاده از آن نیاز به كار هماهنگ یك گروه كامل مراقبت‌های بهداشتی از جمله متخصص كلیه، پرستار دیالیز، تكنسین دیالیز، متخصص تغذیه و مددكار اجتماعی دارد و البته همكاری خودتان و اعضای خانواده‌تان.

 همودیالیز  چگونه عمل می‌كند؟

همودیالیز فرآیندی است كه در آن در  افراد دچار نارسایی كلیه،‌ خون از بدن بیمار  خارج می‌شود و پس از تصفیه‌شدن در دستگاه دیالیز به بدن بازگردانده می‌شود. دستگاه دیالیز یا كلیه مصنوعی ماشینی است كه می‌تواند  مواد زائد نامطلوب را از خون جدا كند یا مواد مورد نیاز را به آن بیفزاید. دستگاه دیالیز با انجام این عمل تعادل اسید و باز، و مقدار آب و مواد محلول در بدن را كنترل می‌كند.

در همودیالیز خون به تدریج از بدن خارج می‌شود، از میان یك فیلتر مخصوص كه مواد زائد و مایعات اضافی را جدا می‌كند می‌گذرد، و خون پاك‌‌شده دوباره به بدن باز گردانده می‌شود. خارج كردن مواد زائد زیانبار و نمك و مایعات اضافی فشار خون شما را كنترل می‌كند و تعادل مواد شیمیایی مانند پتاسیم و سدیم را به بدن شما باز می‌گرداند.

البته این كلیه مصنوعی یك كار مهم كلیه طبیعی - تولید هورمون‌هایی كه از جمله بر فشار خون و خون‌سازی تاثیر می‌گذارند - را نمی‌تواند انجام دهد.

یكی از  بزرگترین تغییراتی كه در زندگی شما هنگام شروع درمان با همودیالیز رخ می‌دهد، این است كه باید از برنامه دقیقی پیروی كنید. اغلب بیماران باید سه بار در هفته برای سه تا پنج ساعت یا بیشتر به درمانگاه دیالیز بروند تا به دستگاه دیالیز وصل شوند.

 پژوهشگران در حال بررسی این موضوع بوده‌اند كه آیا جلسات كوتاه‌تر دیالیز یا  جلسات طولانی دیالیز را به طور شبانه هنگام خواب بیمار می‌تواند به همان اندازه در دفع مواد زائد موثر باشد یا نه. ماشین‌های جدیدتر دیالیز كه می‌توان در خانه از آنها استفاده كرد، این گزینه‌‌های جایگزین را عملی‌تر كرده است.

با یك دوره آموزشی كوتاه‌مدت می‌توان یكی از اعضای خانواده یا دوستان بیمار را برای انجام درمان دیالیز در خانه آماده كرد.

دیالیز در خانه به شما انعطاف‌پذیری بیشتری از لحاظ برنامه روزانه‌تان می‌دهد. در این صورت زمان هر جلسه دیالیز یا شمار جلسات در هفته ممكن است متفاوت باشد، اما در هر حال باید برنامه منظمی برای دیالیز مانند هنگامی كه به درمانگاه دیالیز می‌روید، داشته باشید.

 ایجاد دسترسی عروقی

یكی از مهمترین اقدامات پیش از شروع همودیالیز آماده كردن  یك راه عروقی برای اتصال به دستگاه دیالیز است، یعنی محلی از بدن‌ شما كه بتوان از آن خون را خارج كرد و دوباره به بدن بازگرداند.  این راه عروقی باید هفته‌ها یا ماه‌ها پیش از شروع دیالیز آماده باشد. این اتصال عروقی امكان خارج كردن و جایگزینی موثرتر خون شما را با عوارض كمتر امكان‌پذیر می‌كند.

معمولا این راه عروقی در مچ شما با انجام یك جراحی كوچك و اتصال شریان و ورید ایجاد می‌شود. فشار خون بالای شریان،  ورید را گشاد می‌كند، و  یك راه عروق مناسب برای وارد كردن سوزن دستگاه دیالیز ایجاد می‌شود.

تجهیزات و شیوه‌های دیالیز

 ماشین دیالیز در حدود اندازه یك ماشین ظرفشویی است. این ماشین سه كار عمده را انجام می‌دهد:

  •  پمپ كردن خون و نظارت بر جریان خون از لحاظ ایمنی.
  •  پاك كردن خون از مواد زائد.
  •  نظارت بر فشار خون و میزان خارج كردن مایعات از بدن شما.

دیالیزور یك محفظه بزرگ حاوی هزاران فیبر كوچك است كه خون از میان آنها می‌گذرد. محلول دیالیز، مایع پاك‌كننده،‌ در اطراف این فیبرها پمپ می‌شود. این فیبرها به آب و مایعات اضافی امكان می‌دهند تا از خون شما به محلول دیالیز وارد  شوند و بعد به بیرون حمل شوند.

این بخش دیالیزور را گاهی كلیه مصنوعی می‌گویند.

محلول دیالیز

محلول دیالیز كه مایعی است كه كه در بخش دیالیزور به خارج كردن مواد زائد و مایعات اضافی از خون شما كمك می‌كند. این مایع حاوی مواد شیمیایی است كه به صورت یك اسفنج عمل می‌كنند. دكتر شما برای درمان شما محلول دیالیز خاصی را تجویز می‌كند. تركیب این مایع بر اساس میزان تحمل شما نسبت به درمان با دیالیز و آزمایش‌های خونی شما ممكن است تغییر داده شود.

 سوزن‌ها

بسیاری از افراد وارد كردن سوزن‌های دیالیز را یكی سخت‌ترین بخش‌های این درمان می‌دانند. اما اغلب افراد پس از چند جلسه به آنها عادت می‌كنند. اگر وارد كردن سوزن برای‌تان دردناك باشد، ممكن است از یك كرم یا اسپری بیحس‌كننده روی پوست‌‌تان استفاده شود.

اغلب مراكز دیالیز از دو سوزن استفاده می‌كنند- یكی خون را به دیالیزور وارد می‌كند و دیگری كه خون را پاك‌شده را به بدن شما باز می‌‌گرداند. البته گاهی هم از سوزن‌‌های مخصوصی استفاده می‌شود كه دارای دو منفذ هستند و جریان دوطرفه خون را ممكن می‌كنند، اما این سوزن‌ها كارآیی كمتری دارند، و زمان جلسه دیالیز را افزایش می‌دهند.

سوزن‌هایی كه برای دیالیز با كارآیی بالا یا دیالیز جریان سریع استفاده می‌شوند، باید اندكی بزرگتر از آنهایی باشند كه در دیالیزورهای معمول استفاده می‌شوند.

دیالیز بر چه اصلی استوار است؟

 دیالیز بر اصل انتشار مایعات  و فیلترشدن سریع مایع از میان یک غشای  نیمه‌تراوا استوار است.

 خون در یک طرف یک غشای  نیمه‌تراوا جریان پیدا می‌کند، و محلول دیالیز در طرف مقابل آن جریان دارد. مواد محلولی که مولکول‌های کوچکتری دارند و مایعات از این  غشا عبور می‌کنند. خون در یک جهت و محلول دیالیز در جهت مقابل حرکت می‌کنند. این جریان در دو جهت مخالف خون و محلول دیالیز میزان تفاوت غلظت مواد محلول بین ان دو را به حداکثر می‌رساند، و به خارج کردن اوره و کراتی‌نین (مواد زائد نیتروژن دار) از خون کمک می‌کند.

غلظت مواد محلولی مانند ‍پتاسیم، فسفر و اوره به طور نامطلوبی در خون بالا است، اما این مواد در محلول دیالیز غلظت کمی دارند و وجود  ندارد، میزان مواد مواد معدنی مانند پتاسیم و کلسیم در محلول دیالیز مشابه غلظت ٱنها در خون سالم است. میزان یک یک ماده محلول دیگر، بیکربنات،‌ در حدی اندکی بالاتر از خون طبیعی است تا انتشار بیکربنات به درون خون انجام شود،‌ و اسیدی بودن خون که  در بیماران کلیوی  یک مشکل رایج است، خنثی شود.

متخصص کلیه بر اساس نیازهای هر بیمار منفرد ممکن است میزان اجزای محلول دیالیز را تغییر دهد.(همشهری انلاین)

منیع: NIH


  • آخرین ویرایش:-
نظرات()   
   
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین پست ها

خوشمزه خطرناك..........سه شنبه 29 دی 1388

میوه بخورید..........سه شنبه 29 دی 1388

گوسفند زنده و سالم..........سه شنبه 29 دی 1388

سلامتی: چند نكته كاربردی..........سه شنبه 29 دی 1388

بروكلی و كاهش قند خون..........سه شنبه 29 دی 1388

درمان نابینایی با تولید سلول‌های چشم از پوست..........سه شنبه 29 دی 1388

با سیر و پیاز به جنگ سرطان بروید!..........سه شنبه 29 دی 1388

پوستی بدون چروك با 10 ماده غذایی..........سه شنبه 29 دی 1388

عدم آموزش برای انجام زایمان طبیعی باعث رشد بی رویه سزارین در کشور شده است ..........سه شنبه 29 دی 1388

یک عمل جراحی نادر قلب در بیرجند انجام شد ..........سه شنبه 29 دی 1388

80درصد جمعیت بالای 70 سال دچار آرتروز مفصلی هستند ..........سه شنبه 29 دی 1388

وزیر بهداشت: طرح تحقیقاتی مداخله در دیابت در شش شهر بزرگ کشور اجرا می شود ..........سه شنبه 29 دی 1388

واجدین شرایط تزریق واکسن آنفلوآنزای فصلی هر چه سریعتر برای واکسینه شدن اقدام کنند ..........سه شنبه 29 دی 1388

70درصد دانش آموزان نوجوان دچار اختلالات ستون فقرات هستند ..........سه شنبه 29 دی 1388

ژن تنظیم چاقی و دیابت کشف شد ..........سه شنبه 29 دی 1388

همه پستها